• Nowości
  • Polecamy

Wyniki konkursów

Konkurs "Sowa mądra głowa"

Konkursy "Sowi las" i "Sówka mądra główka"

Metody badań i ochrony sów (red. R. Mikusek)
"Metody badań i ochrony sów"
(red. R. Mikusek)
do nabycia w siedzibie
Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych


Free PageRank Checker


Witrynę odwiedziło: osób

Włochatka


Aegolius funereus (Linnaeus, 1758)


Zagrożenia:

  • wrogowie naturalni: największe zagrożenie dla włochatki stanowi kuna, która z łatwością może wspiąć się na drzewo i spenetrować zajętą przez nią dziuplę. Być może przez zbyt częste kontrole gniazd możemy zostawiać znaki zapachowe, które mogą stanowić wskazówkę dla poszukującej ofiar kuny. Kolejnym zagrożeniem mogą być inne większe sowy, które rzadko odwiedzają miejsca zajmowane przez włochatki. Dla dorosłych ptaków niebezpieczne mogą być dzienne ptaki szponiaste, szczególnie jastrząb mogący gniazdować w podobnych środowiskach.
  • wyrąb starych drzewostanów: redukcja powierzchni starych drzewostanów ogranicza występowanie dzięcioła czarnego, który wykuwa dziuple wykorzystywane przez włochatkę. Wraz ze zmniejszaniem powierzchni najstarszych płatów lasów, liczba potencjalnych dziupli maleje, a jednocześnie powoduje, że mogą występować w skupieniach. W wyniku tego, zwiększa się zagrożenie ze strony drapieżników np. kun, które mogą chwytać ptaki dorosłe w dziuplach lub niszczyć lęgi.
  • fragmentacja lasów: największe populacje lęgowe włochatki w Polsce występują na obszarach zalesionych, których powierzchnia przekracza kilkaset km?. Mniejsze populacje spotykano w lasach o powierzchni o rząd mniejszych, ale tylko wyjątkowo w niewielkich, rozdrobnionych lasach, zajmujących kilka km?. Preferowanie przez włochatkę rozległych lasów może wynikać z tego, że zajmuje ona w okresie lęgowym stosunkowo duże terytoria, dochodzące do 100, a nawet 500 ha.
  • uproszczenie struktury przestrzennej lasu: wprowadzanie drzewostanów jednowiekowych i monokultur jednogatunkowych prowadzi do zmniejszenia ich atrakcyjności dla wielu gatunków ptaków, w tym również dla włochatki. Negatywny wpływ wiąże się z: 1/ wycinaniem posuszu; 2/ nieodpowiednimi trzebieżami w starszych drzewostanach, podczas których usuwa się drzewa tzw. "nie rokujące" z drugiego piętra koron i podrostu, w tym świerki. Wszystkie te zabiegi prowadzą do zbytniego "prześwietlenia" lasu i odebrania ptakom odpowiednich kryjówek. Z kolei prowadzenie zalesień łąk i nieużytków śródleśnych ogranicza powierzchnię dogodnych żerowisk tej sowy.



Zalecane formy ochrony gatunku:

Podjęte w ostatnich latach badania włochatki w Polsce diametralnie zmieniły wiedzę o jej rozmieszczeniu, liczebności i siedliskach. Wiadomo, że włochatka jest rozmieszczona w Polsce plamowo i zaznaczają się wyraźne centra jej występowania, pomiędzy którymi zagęszczenie gatunku jest bardzo niskie lub włochatka nie występuje w ogóle. Dotychczas ochrona siedlisk włochatki ograniczała się w znacznej mierze do obszarów chronionych, a więc parków narodowych i rezerwatów przyrody. Ich rozmieszczenie jest jednak bardzo nierównomierne na terenie kraju, zajmują one stosunkowo niewielką powierzchnię i z tego względu nie umożliwiają skutecznej ochrony włochatki. Utworzenie sieci obszarów istotnych dla gatunku, obejmujących najbardziej znaczące ostoje włochatki, dałoby możliwość bardziej efektywnej ochrony znacznej części jej populacji w Polsce. W ramach programu Natura 2000, zaproponowano szereg miejsc ważnych dla ptaków, które spełniają kryteria międzynarodowe, do uznania ich za tzw. Obszary Specjalnej Ochrony. W Polsce północnej kluczowe obszary dla włochatki to: Puszcze Białowieska, Augustowska, Knyszyńska i Piska oraz Lasy Mirachowskie, Lasy Lęborskie i Puszcza Darżlubska. Natomiast na południu kraju są to: Bory Dolnośląskie, Karkonosze, Góry Stołowe i Bieszczady.

    Obok ogólnej strategii ochrony włochatki w skali kraju, równocześnie powinna być planowana ochrona lokalna przez prowadzenie konkretnych działań:
  • w miejscach występowania włochatki należy ograniczyć wyrąb ponad 100-letnich drzewostanów. Zalecane jest tworzenie stref ochronnych o powierzchni 1 ha wokół zajętej dziupli. W strefach tych prace leśne powinny być wstrzymane;
  • pozostawianie żywych drzew z dziuplami i drzew martwych; zalecenie to należy bezwzględnie stosować tak w rezerwatach, jak i w lasach nie objętych ochroną;
  • ograniczenie usuwania posuszu, zminimalizowanie trzebieży oraz prac odwadniających;
  • zastosowanie budek lęgowych. W związku z deficytem miejsc lęgowych w niektórych lasach gospodarczych wskazane jest wywieszanie budek lęgowych. W tym celu należy wybierać większe płaty lasów, powyżej 1000 ha, w których przeważają bory lub bory mieszane. Budki powinny być wywieszane w drzewostanach poniżej 80 lat, najlepiej w odległości powyżej 100 m od brzegu lasu. Biorąc pod uwagę wysokość umieszczenia dziupli naturalnych, wykorzystywanych przez włochatki, budki należy wywieszać w miejscach niedostępnych na wysokości przynajmniej 5-7 m nad gruntem. Włochatki zajmują równie chętnie nisko powieszone budki, jednak bywają one narażone na plądrowanie przez słabo wspinające się po drzewach ssaki, jak np. łasice. Wywieszanie budek powinno być prowadzone z rozsądkiem, gdyż poprzez ich wywieszanie możemy sztucznie zwiększyć zagęszczenie włochatki. Budki bywają w niektórych populacjach preferowane przez tą sowę, w innych zajmowane są mniej chętnie (np. na pd. Czech), co może wynikać z obecności wielu naturalnych miejsc lęgowych dla włochatki. W miejscach takich nie ma potrzeby wywieszanie budek.





Sponsorzy projektu

Projekt dofinansowano ze środków:
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

oraz
Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie